Mam siedemdziesiąt lat i nie mam dzieci. Ten prosty fakt wciąż wywołuje niezręczne milczenie, a czasem nawet pełne współczucia spojrzenia. Jakby brak macierzyństwa był z konieczności synonimem pustki.
A jednak nie czuję ani pustki, ani goryczy. Dokonałam wyboru – własnego – by żyć swobodnie, poświęcić życie tworzeniu, uczeniu się i kochaniu inaczej, nie należąc do nikogo i nie zdradzając siebie.
W wieku dwudziestu lat wszystkie moje przyjaciółki marzyły o szczęśliwym małżeństwie, białych sukienkach i łóżeczkach ustawionych w pastelowych pokojach. Ja natomiast marzyłam o nocnych pociągach, ogromnych bibliotekach i miastach, których nazw nawet nie znałam. Mama często powtarzała mi, delikatnie, lecz stanowczo:„Zmienisz zdanie, córko. Kobieta jest kompletna tylko z dzieckiem”.Kochałam ją głęboko, ale w głębi duszy wiedziałam, że się myli. Chciałam napisać własną historię, nie podążając za scenariuszem napisanym już przez innych.
Wybór wolności zamiast konformizmu
Studiowałam architekturę w Moskwie, w burzliwych czasach, kiedy wszystko zdawało się walić, by zostać odbudowane. Ulice się zmieniały, idee kipiały, a świat zdawał się rysować na moich oczach na nowo. Chciałam być tego częścią, uczestniczyć, zostawić po sobie ślad. Mieszkałam w małym mieszkaniu dzielonym z trzema współlokatorami, jadłam makaron prawie każdej nocy, ale każdego ranka budziłam się z tą rzadką pewnością: żyję pełnią życia.
Pewien mężczyzna dzielił ze mną życie przez dwa lata. Chciał dzieci. Ja nie. Pewnego wieczoru, z niemal brutalną szczerością, powiedział mi:„Będziesz żałować, kiedy będziesz stara”.Odpowiedziałam z uśmiechem:„Jeśli dzieci są gwarancją, że ktoś poda ci szklankę wody, to ja wolę być spragniona”.Rozstaliśmy się bez dramatów i złości. On założył rodzinę, a ja zbudowałam karierę. Dziesięciolecia później wciąż do siebie piszemy: on, spokojny w swojej roli dziadka; ja, spokojna w roli wolnej kobiety.
Przeczytaj także: Śmierć Shannen Doherty: Jason Priestley „zszokowany” Jego wzruszający hołd dla siostry
Inna forma dziedziczenia
Moja praca zabrała mnie do wielu miast. Zostawiłem swój ślad w kamieniu, betonie i planach narysowanych czarnym tuszem. Każdy budynek, do którego budowy się przyczyniłem, niesie w sobie cząstkę mnie, zamrożoną w czasie. Kiedy mijam któryś z nich, uśmiech naturalnie pojawia się na moich ustach. Myślę sobie: to moje dzieci.
Dziś żyję sama, ale nigdy w samotności. Mam kota, ogród i wiernych przyjaciół, którzy znają moją ciszę równie dobrze, jak mój śmiech. Każdego ranka delektuję się spokojem jak rzadkim luksusem. Piję kawę na balkonie, słucham ptaków i dziękuję życiu za to, że dało mi ten wewnętrzny spokój, którego tak długo poszukiwałam.
Niektórzy jednak nadal osądzają. Podczas rodzinnych posiłków szepty powracają nieubłaganie:„Biedna ciocia Lida, nie ma nikogo, kto by się nią zaopiekował”.Uśmiecham się, bo wiem, że mam wszystko, czego potrzebuję. Szczęścia nie mierzy się liczbą osób wokół, ale spokojem, który nosisz w sobie.
Transmisja w inny sposób
A potem nie żyłem bez przekazywania wiedzy. Przez trzydzieści lat uczyłem architektury młodych studentów pełnych wątpliwości i nadziei. Niektórzy z nich stali się uznanymi profesjonalistami. Pewnego dnia, wiele lat później, jeden z nich przyszedł do mnie:— Może mnie nie pamiętasz… Dzięki tobie wytrwałem.